Unikat z Holandii. Fragment Odysei sprzed 1700 lat
17 września 2026, 12:27W połowie XX wieku Uniwersytet w Utrechcie kupił od spadkobierców niemieckiego uczonego Carla Schmidta kolekcję wczesnochrześcijańskich manuskryptów. Większość tekstów zapisanych jest na pergaminie w języku koptyjskim, ale są tam też egipskie i greckie papirusy. W zbiorze znajdował się również uszkodzony niepozorny świstek pergaminu, zapisany drobnym słabo widocznym pismem. Uważano, że pochodzi z VII wieku.
Rekordziści z Afryki. Trzy likaony odbyły najdłuższą odnotowaną migrację ssaków
17 września 2026, 08:36W lipcu 2025 roku trzy likaony opuściły swoje rodzinne stado w Parku Narodowym Kafue w Zambii. Omijały miasta, okrążały wielkie zbiorniki wodne, przemierzały tereny pozbawione ochrony. Do 1 kwietnia 2026 roku pokonały 4126 kilometrów. To najdłuższa odnotowana migracja afrykańskich ssaków. Historia tych zwierząt pokazuje, jak drapieżniki łączą odległe ekosystemy oraz jak wiele przeszkód i niebezpieczeństw czeka na zwierzęta migrujące, by założyć nową rodzinę.
Pracownie Kompas Jutra – jak zaplanować zakupy, aby szkoła naprawdę skorzystała z programu?
15 września 2026, 15:25Program Pracownie Kompas Jutra daje szkołom podstawowym możliwość zakupu nowoczesnych pomocy dydaktycznych i wyposażenia pracowni przyrodniczych oraz praktyczno-technicznych. Dofinansowanie może wynosić od 10 do 30 tys. zł, dlatego dla wielu placówek będzie to największa od kilku lat okazja do unowocześnienia szkolnych pracowni. Samo otrzymanie środków nie gwarantuje jednak sukcesu. Kluczowe jest rozsądne zaplanowanie zakupów, ponieważ wyposażenie powinno służyć uczniom przez wiele lat i być wykorzystywane podczas codziennych zajęć.
Kwazary oddziałują na olbrzymie odległości
15 września 2026, 15:07Kwazary to jedne z najjaśniejszych obiektów we wszechświecie. Źródłem ich energii jest opadająca na nie materia. Procesowi temu towarzyszą potężne wiatry, które wpływają na ewolucję galaktyk. Jednak trudno ocenić, jaka część energii czarnej dziury dociera na naprawdę duże odległości. Problem ten zbadał Satoshi Yamada z Tohoku University i jego zespół.
Czy na Księżycu są ślady obcych cywilizacji? SETI proponuje szukanie tam technosygnatur
14 września 2026, 05:36Zespół doktora Lewisa Pinaulta z SETI Institute proponuje poszukiwanie w księżycowym regolicie technosygnatur, drobin powstałych w wyniku działalności technologicznej. Autorzy propozycji uważają, że zbadanie około 1 m3 księżycowego materiału mogłoby dostarczyć cennych informacji, nawet gdyby nie znaleziono tam śladów świadczących o istnieniu cywilizacji pozaziemskich. Bo właśnie ślady takich cywilizacji mogą – zdaniem naukowców – znajdować się na Księżycu.
Mamy pierwszy materialny dowód na karne obcinanie nosa w dawnych Chinach?
11 września 2026, 07:26Jedną z kar stosowanych w dawnych Chinach – i nie tylko tam – było obcięcie nosa. Jest ona wspominana już we wczesnej chińskiej starożytności i wymieniania wielokrotnie w różnych tekstach, jednak dotychczas nie dysponowaliśmy materialnymi dowodami na jej istnienie. Kobieta, której szczątki odkryto na cmentarzysku w środkowych Chinach przeżyła rozległe okaleczenie. Uszkodzone kości zdążyły się zagoić, zatem uraz nie był bezpośrednią przyczyną jej śmierci.
Spłukiwanie toalety wzbija w powietrze bioaerozole
9 września 2026, 08:12Gdy naciskamy przycisk spłuczki w toalecie, ma miejsce proces niewidoczny gołym okiem. Gwałtownie spływająca woda wytwarza drobne kropelki, które unoszą się w powietrzu. Część z nich może zawierać mikroorganizmy, a powstający aerozol dociera nawet na wysokość naszych ust. Przegląd badań wskazuje, że stężenie bioareozolu zależy od liczby drobnoustrojów w wodzie oraz objętości wody użytej do spłukania. Znacznie trudniej ocenić wpływ zamykania pokrywy toalety.
Sztuczna inteligencja pomoże projektować eksperymenty naukowe?
7 września 2026, 10:58Laboratorium naukowe może być wyposażone we wszystkie urządzenia niezbędne do dokonania odkrycia, a mimo to naukowcy mogą nie wiedzieć, jak je ze sobą połączyć, by przeprowadzić badania. Lasery, soczewki, zwierciadła i inne narzędzia mają tak wiele możliwości, można je konfigurować na tyle sposobów, że sprawdzenie wszystkich potencjalnych rozwiązań przekracza ludzkie możliwości. Fizycy polegają więc na wiedzy, doświadczeniu i intuicji. Czasem jednak to nie wystarcza.
Wielkie modele językowe jako wirus poznawczy
7 września 2026, 08:51Sztuczna inteligencja pomaga pisać teksty, wyjaśnia trudne zagadnienia, podsuwa rozwiązania, oferuje gotowe odpowiedzi. Czy jej upowszechnienie może sprawić, że będziemy tracili zdolność do wykonywania tych czynności samodzielnie? Odpowiedź na to pytanie postanowił znaleźć międzynarodowy zespół naukowy, w skład którego wchodzili między innymi Ricard Solé z Universitat Pompeu Fabra, David C. Krakauer z Santa Fe Institute oraz Michael Levin z Uniwersytetu Harvarda.
Co łączy długi COVID, PTSD i stwardnienie rozsiane? Podobieństwa sięgają głębiej niż geny
3 września 2026, 14:50Zespół przewlekłego zmęczenia, długi COVID, zespół stresu pourazowego, stwardnienie rozsiane i reumatoidalne zapalenie stawów to bardzo różne schorzenia. Łączy je jednak występowanie przewlekłego zmęczenia, zaburzeń poznawczych, nieprawidłowa praca układu odpornościowego i zaburzenia autonomicznego układu nerwowego. A najnowsza analiza wskazuje, że podobieństwa te są znacznie głębsze, niż wynikałoby z prostego porównania genów.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 …
